خاطرات دبستان مینو

مدرسه مینو که در گذشته به صورت کمک مالی دانش آموزان و با بخاری های چوبی اداره و گرم می شد حالا تبدیل شده بود به هزینه ثبت نام اولیه و بخاری های نفتی که دارای جا نفتی های سیار بود و شیر نفت های کوچک ، تخته سیاه و کچ های سفید و زرد و آبی و پاک کن های اسفنجی و صندلی هاو نیمکتی چوبی سه نفره ، یک میله پرچم جلو دفتر مدیر ویک میز پینگ پنگ در سالن، اطاق مدیر و معلمین تقریبا جدا می شد و در کلاس ها شاگردان با هیکل های مختلف با هم بودند

معلمین و مدیرانی همانند آقایان خلیلی،رسول زاده، دنیابین، سلطان پور، صداقت دوست،شیخ بیگی،ستاری، گرگری ، دیزجی،طربخواه...از معلمین بودند.برای اولین بار اداره بهداشت آن زمان واکسیناسیون را شروع کرده بود ، جالب بود دانش آموزان هیکل درشتی که به خاطر واکسن نزدن از پنجره فرار می کردند ، گریه های کودکانه ، ترکه های ناظم و معلم برای تربیت و درس خوان نمودن بچه ها برابر روش آموزش و پرورش کشور، سیگار کشیدن معلمی سرکلاس ،بکار گرفتن شاگردان در نظافت حیاط ، پر کردن تانکر آّب . خدمتگذارانی پیر مثل مرحوم صفر علی حیدری، ثمری، حسن آقا ، هاشمی و... که بچه ها  با آنها اخت بودند ، فرار از مدرسه در ساعات مختلف توسط بی انظباط ها ، رفتن خدمتگذار دنبال آنها ،نوشتن مشق شب با تعداد مشخص و مشق تعطیلی نوروز به حدی که نوروز را درک نکنی، احترام دانش آموزان به معلمین حتی بعد از اتمام کلاس درس و خارج از محیط مدرسه ، پایان سال و دعوا های آخر سال تحصیلی و کودکانه ، پاره کردن  کتاب های سال تحصیلی قبلی ، نوشتن انشای فصل ها را تعریف کنید و یک داستان بنویسید ، پارو کردن برف پشت بام ، توسط دانش آموزان کلاس آخری ها ، آمدن استاندار به روستا  و بستن طاق نصرت ها و نحوه احترام کردن بعض ها به سبک اروپایی  همه و همه خاطره هستندو خاطره . هنوز هم این معلمین را دوست دارم و صبر و حوصله آنها را در زمان تدریس تحسین می کنم و احترام می گذارم.

شهدا و خانواده بزرگوار آنها چشم و چراغ این روستای کوچک با تفکرات بزرگ است حدودسی نفر شهید از افتخار آفرینان  هفت محله هستند همگی هم خانه و زینت بخش  جمع مردم محله   و عند ربهم یرزقونند ،

ادامه و درخواست تکمیل اطلاعات

ماه محرم و صفردر روستا

حسینه یئرلر آغلار ، گویلر آغلار      بتول و مصطفی پیغمبر آغلار

چند روز قبل ازشروع ماه محرم و رمضان، خانم های متدین یک روز را انتخاب و به صورت دسته جمعی و وضو گرفته اقدام به نظافت کامل ظروف ،فرشها، در و دیوار و زیر ستونهای مسجد می پرداختند . چون مسجد به تعدادانگشت شماری مرفوش داشت بانوان برای نشستن،  تشکچه  انفرادی تهیه و در روز نظافت عمومی مسجد ، هر کس جایگاه خود رامشخص و تشک را در آن محل پهن  می کردند.عده ای نیز هر موقع به قصد مسجد از خانه خارج می شدند یک قطعه  تشک کوچک (زیر انداز ) را همراه می آوردند .و در محل مناسب می نشستند ولی این امر درسمت آقایان کمتر مشهود بود.. عمده  نذورات و توسل به شهدای کربلا در مسجدهزینه و اجرا  می گردید ولی جلسات منازل برای بانوان هم بعد یا قبل از شروع برنامه مسجد اجر میشد. روحانی محل که از قم اعزام می شد قبل یا بعد از سخنرانی در مسجد به منازل می رفت تا احکام و روضه بخواند.

.نذورات خوردنی نیز عبارت بود از کلوچه محلی ، شیر خالی یا شیر مخلوط با چایی و یا چایی تنها، به ندرت خرما یا حلوا در این جلسه ها.این جلسات توزیع می شد. ادامه.......

هرگونه بهره برداری با قید منبع بلامانع است

ادامه تاریخه دیزج خلیل: جکسن آمریکایی در سال 1382ه ش به ایران آمده و در مورد دیزج خلیل نوشته موقع آمدن به ایران از طرف خوی و مرند و صوفیان به تبریز آمدم و موفع برگشت از منطقه شبستر عبور کردم سب را بین را ، دردیزج خلیل و تسوج بیتوته کردیم.ادوارد براون نیزمی نویسد: روز دیگر به قصبه دیزج خلیل رسیدیم که میزبان ما در آن قصبه یک دسته گل به ما تعارف کرد و این نشانگر این بود که آنان قبلا هم با افراد اروپایی برخورد داشته اند.

ژوبیر پیر در سفرنامه(مسافرت در ارمنستان و ایران) می آورد که کوتاه ترین راه که مارا به تبریز می رساندراه تسوج-دیزج خلیل بودو موقع برگشت برای فرار از گرما در منطقه شبستر  به دیزج خلیل رسیدیم که در 20 کیلومتری آجی چای قرار دارد.

برابر اسناد تاریخی محمد علی میرزا فرزند مظفرالدین شاه به همراه خانواده اش به دیزج خلیل علیا برای استراحت آمده و در منزل حاج قربانعلی مدتی اتراق نموده است.

در اول تاریخچه دیزج خلیل آوردیم که حمدالله مستوفی در کتاب نزهه القلوب  نام دیزج خلیل را به عنوان یکی از روستا های مالیاتی آورده است . از آنجایی که حمداله مستوفی بن تاج الدین ابی بکر بن حمد فرزند نصر مستوفی قزوینی در سال 680 قمری در قزوین متولدو بعد از وارد شدن به امور دولتی در سال 750 قمری وفات یافته  و آرامگاهش نیزدر قزوین است بنابراین حداقل تاریخ و زمانی که میتواند به رونق رسیدن و مالیاتی قرار گرفتن روستادر نظر گرفت سابقه بیش از 800 ساله است.چرا که رشد و توسعه روستا زمانی حداقل 100 ساله نیازمند بوده است.

                                                                        بیک بابا

آب و برق در روستا

وقتی سپاه بهداشت وارد روستا شد اولین دستورات او را بیاد دارم یکی در مورد وضعیت بهداشت حمام ، تغییر وضعیت خروجی آب چشمه  و تقسیم آن در دو مسیر جداگانه ، سم پاشی بعضی از اماکن دامی بود فکر کنم نامش سرباز سلطانی بود، خانه انصافی نیز تشکیل شده بود که در واقع در روستا چندان موفقیتی نداشتند و مراجعات نیز کم بود،سال چهل و چهار بود که برق  رسانی بعد از تیر گذاری و فروش حق عضویت توسط آقای محمود مرندی  با استفاده از موتور برق  انجام شد ، غروب بر قلم دوش برادرم بودم و اکثر مردم در کوچه ها ایستاده بودند تا روشن شدن اولین برق را در روستا تماشا کنند  .

 بعدا نیز این برق به شبکه سراسری متصل شده و گرد سوز ها ، زنبوری ها، هفتی ها و ... که نفتی بودند از رونق افتادند ولی بعد از نیمه شب  دوباره مورد استفاده قرار می گرفتند چرا که برق ها از غروب تا نیمه شب روشن بودند.ولی اکثر مردم برنامه خود را با این وضعیت تنظیم کرده و امکانات برقی را نیز بر همین اساس تهیه کرده بودند. و لوله کشی  آب نیز با همت مردم و همچنین تامین مقداری از هزینه با استفاده از فروش دیگ بزرگ گرمخانه حمام در سال هزار و سیصد و پنچاه  بعد از فروش حق عضویت  به خانه ها وصل شد لازم به توضیح است که با توجه به استقبال عمومی برای خرید انشعاب آب ، اقدام به نصب شیر برداشت عمومی در کوچه ها نشد.

کدخدا هم چندان برشی در روستای ما نداشت مگر اتفاق خاصی می افتاد و به عنوان میانجیگر وارد موضوع می شد و ژاندارم ها نیز یادم است سال های چهل و جهار یا پنج بود که برای سرباز گیری آمده بودند و بنده خدایی به سختی کلمات فارسی را به کار می برد و به آنها می گفت بوسیار اینجا تهرانه یعنی بسیار جوانهای اینجا در تهران اقامت دارند و ژاندرم نیز مطلب را دریافت نمی کرد.در مجموع می شد گفت در آن روزگاران نیز مردم روستا استقلال فکری خاصی داشتند و رو به توسعه بودند.

 حمام در روستا

حمام روستای دیزج خلیل علیا  دارای تاریخ طولانی ( بیش از سی صد سال)است. حمام به صورت زیر زمینی ودارای کنبد هایی با روشنایی خاص و محل کفش کن ، رخت کن جداگانه با آّب نما یا حوض کوچک ، محل ویژه شستشوی پا و اتاق های ویژه نظافت موهای زاید، گرم خانه برای شستشوی عمومی و دوش های انفرادی بود.(خزینه را من ندیدم یا به حالت رویا بخاطر دارم) ، آتش دان دربیرون از حمام. آب مصرفی آن بوسیله لوله های سفالی مستقم و قبل از خروجی چشمه آ ب کاریزو بهداشتی تامین می شد .فاضلآب  به طور زیر زمینی  در فاصله  مناسبی  معروف به گنداب منتقل و دفن می گردد. گنبد های حمام دارای منفذ های روشنایی از سنگ مرمر شفاف بودند که بعد ها شیشه جای آنها را گرفت. بعد برق آمد.هرچند این حمام به صورت اجاره در اختیار افراد مختلف قرار می گرفت و هرکس بر اساس سلیقه خود تزیناتی بر آن می افزود و اکثر مردم از حوله و قطیفه (لنگ) و کیسه و صابون شخصی استفاده می کردند ولی چند لنگ بطور امانی در حمام وجود داشت.

داخل حمام دلاک یا کیسه کش برای آقایان و بانوان وجود داشت که هر دلاک یا کیسه کش برای خود روش های خاصی را دنبال می کردو هزینه جداگانه دریافت می نمود و فرد تازه وارد از روی ادب برروی حاضرین یک سطل آّ گرم می ریخت.. چنانچه کسی وسایلی کم می اورد از حمام تامین می شد ولی بعد از ورود دستور های بهداشتی ، استفاده از این وسایل به صورت عمومی نیز قطع گردید. حمام دارای سه برنامه خاص( ساعاتی برای خانم ها و ساعاتی برای مردان و شب ها به صورت خصوصی )بود. شادترین زمان این حمام مربوط به زمان اختصاص  عروس یا داماد و همراهان  محسوب می شود، چون صدای ساز و نوا از حمام بلند ، شیرینی و شربت  برقرار، موقع رفت و برگشتن عروس و دامادبه حمام: نوازندها با صدای دایره و ساز عروس و داماد و همراهانشان رامسرور می کردند .هزینه نگهداری سالیانه حمام توسط عموم مردم تامین می شد. کسان زیادی  مدیریت  حمام را به عهده داشتند که در اینجا نیازی به  اوردن اسامی انها نیست . این حمام سال هاست مورد استفاده قرار نمی گیرد و مطالعه برای بهره برداری فرهنگی به طور سینه به سینه مطرح است.

                                                                                                   بیک بابا

هرگونه بهره برداری با قید منبع بلامانع است

نام اصلی مسجد خلیل لو بود که امروزه به دلایل نامعلوم تغییر نام داده است. طول و عرض و ارتفاع آن قبل از تعمیرات سال های اخیر عبارت بوداز 60/19 متر در 14/25متر و6مترارتفاع  با دیوار های گلی با پهنای 90 تا 100 سانتی متر،ستون های 6 متری به تعداد20 عدد، تعداد4عدد تیر باربر(حمال )با طول 20 متر و کمتر، تعداد کثیری تیر چه کوچک 4متری سواربر روی تیرهای اصلی ،قرایتخانه یا مسجد کوچک در سمت شمالی با ارتفاع سه متری که در ایام غیر محرم و صفر و رمضان برای تدریس وقرایت قران وتشکیل جلسات کوچک و همچنین برای نگهداری تابوت استفاده می شد .صحن اصلی دارای یک درب چوبی محکم و رنگ آمیزی شده با آب یونجه ، پنجره های دولایه بزرگ چوبی شش گانه در فاصله 50 سانتی متری کف مسجد، پنجره های چوبی دولایه کوچک چهار کانه نزدیک سقف ، انباری کوچک در درون دیوار غربی، محراب با نقش و نگار زیبا در دیوار جنوبی، کتیبه نویسی دیوار ها با خط ثلث و ریحانی و سقف نوشته ها با رنگ سفید

ادامه مطلب

 بیک بابا

دانش در روستا

پایه های دانش و نوشتار را در این روستا ها میتوان در گذشته های دور و باستناد به دست نوشته های خوش خط قباله های ازدواج و خرید وفروش املاک و اجاره نامه ها و حاشیه نویسی در قران ها و همجنین وجود کتاب های خطی و چاپ سنگی موجود درخانه ها بدست آورد.مکتبداری برای پسران ودختران برای تدریس علوم دینی از گذشته رواج داشته مستند ترین آنها که هنوز نامشان در بین مردم ذکر می شود  نام ملا ملک خانم (جده مادری خانواده بهجت) و مکتبخانه و مکتبداری میرزا عبداله ذاکر که قبل تاسیس مدرسه ، درسال 1311 مکتبداری می کرد.اولین مدرسه رسمی پسرانه با تلاش خیرین ومتفکرین روستادر سال هزار وسی صدونوزده راه اندازی واعیانی آن وقف اداره فرهنگ و عرصه وقف اداره اوقاف می شود.بدن توجه به مخالفت عده ای کلاس های اکابربرای مردان و زنان نیز از استقبال خوبی برخوردار بود.پس از گذشت چند سال در1330 با همت محله پایین دبستان دخترانه پروین افتتاح و با ارتقاء نیاز ها دبیرستان رضا خورشیدی با هزینه شخصی در سال 1350 ساخته شد و با نظارت مردان دلسوز، دانش آموزان به صورت مختلط تحصیلات دبیرستانی را در محل ادامه داند( قبل از ساخت دبیرستان، دانش آموزان مقطع متوسطه در مدارس شبستر به تحصیل می پرداختند) .در سال 1359 دبیرستان و راهنمایی دخترانه مجزایی در محل تاسیس گردید . چگونگی شروع تفکر ایجاد مدرسه مدارس رسمی، تلاش برای انتخاب بهترین معلمین در سطح کارشناسی، مدیریت مدرسه مختلط،... هریک داستان ها و تلاش و ایثار گری های خود را دارد که از این مقوله خارج می باشد.تحویل می گردد. اگر امروز در هر خانواده این روستا حداقل یک یا چند مهندس ،دکتر ، دبیر ، متخصص ،غیره حضور دارد و در سطح ملی و یاخارج از کشور بانی ثمرات هستند، نتیجه تلاش و نیک اندیشی گذشتگان می باشد.اگر امروز شاهد تخریب مدارس ابتدایی و رو به تعطیلی رفتن دبیرستان های روستا هستیم باید دلایل را در سیاست های مهاجرتی، کنترل جمعیت،عدم سیاست گذاری ایجاد مراکز تولیدی بررسی کنیم.

                                                                 بیک بابا

هرگونه بهره برداری با قید منبع بلامانع است

معیشت روستا

امرار معاش مردم این روستا درگذشته از راه پرورش کرم ابریشم،سبد بافی،کوزه گری، شال بافی ، کشاورزی شامل زراعت ، باغداری و دامپروری تامین می شد ولی به دلیل تامین نشدن نیازهای خانواده بر اساس شرایط حاکم به کشور، تعداد زیادی از جوانان و سرپرست خانواده ها برای تامین معاش و کسب و کار به باکو ، ترکیه ، تفلیس ، قفقاز،آذربایجان و قره باغ مهاجرت یا مسافرت طولانی می کردند. این تردد ها به جز موضوع اقتصادی ، عاملی بود برای تعامل فرهنگی،دینی ،انتقال تخصص،غیره بین مردم روستا وشهرهای مورد مسافرت. امروزه نیز با مرور فرهنگ ها می توان به اثرات این تردد ها درفرهنگ ها، دوستی ها مشاهده نمود. اسامی351 نفر از این افراد ( از هفت محله)که در آن زمان معروف به غربت کشان بودند، توسط آقای محمد علی نقابی تهیه شده در جدول زیر می آید ولیکن ثبت مقیمین سایر کشور ها بویژه در روزگار جدید به به دلیل کثرت اسامی ، تحت مطالعه می باشد. با تغییرات انجام یافته در طول سال های متمادی ، امروزه راه تامین معیشت روستا به کشاورزی و باغداری جدید،فعالیت در امور علمی، صنعتی و تجاری و دولتی تبدیل شد که هرکدام جای سخن مفصلی می خواهد.

کؤنلومون سئوگیلی محبوبی منیم،                وطنیمدیر، وطنیمدیر، وطنیم

       وطنیم ویردی منه نان و نمک،                وطنی، منجه اونوتماق نه دیمک؟!

وطن - اجدادیمیزین مدفنی دیر                        وطن - اؤولادیمیزین مسکنی دیر

وطنین سومیه ین اینسان اولماز                اولسادا، او شخصده ویجدان اولماز

 بیک بابا